Het Groot Waal 

In dit bericht zou ik wat aandacht willen besteden aan het Groot Waal in de Onlanden.

Weinigen zullen wel eens een kijkje hebben genomen in dat geheimzinnige stukje bos, dat ondertussen een onderdeel vormt van de waterberging.

Allereerst de naam. Met een waal wordt wel een poel of  kolk aangeduid, ook wel wiel genoemd. Waarschijnlijk heeft het bewuste gebiedje ook inderdaad zijn ontstaan te danken aan zo’n uitgespoelde kolk van het nabije Peizerdiep. Bekend is dat het water in Het Groot Waal van een kwelstroom afkomstig is en daarmee zou dus het ontstaan als kolk van het Peizerdiep niet perse nodig zijn. Wellicht is het een combinatie van beide.

Het Groot Waal is, evenals het Klein Waal, een zgn. elzenbroekbos, een moerassige veenbodem met voornamelijk elzen en berken met een ondergroei van mossen, varens en zeggesoorten.

Bij de aanleg van de waterberging was een kade gepland, die noodgedwongen gedeeltelijk door Het Groot Waal zou lopen. Hiervoor moesten bomen gerooid worden en een groot deel van dit kleine reservaat zou met een aanzienlijk hogere waterstand te maken kunnen krijgen.

Een aantal bewoners van Roderwolde heeft hiertegen en tegen de peilverhoging in het Groot Waal, bezwaar gemaakt. Men is bang dat de bomen te lang in het water komen te staan en daardoor massaal dood gaan. Voor het IVN geldt dat de habitat van het Zeggekorfslakje zal worden bedreigd, een soort die vrij zeldzaam is in Nederland.

Vanwege de zeldzaamheid is de Zeggekorfslak een doelsoort voor het Natura 2000-gebied: het Leekstermeer-gebied. Het in goede staat houden van de elzenbroekbossen zou een belangrijke beheermaatregel voor deze soort in het gebied moeten worden. Helaas zijn de Elzenbroekbossen in het Leekstermeergebied niet als zodanig erkend.

De dijk aan de westkant van het bos is smaller aangelegd dan oorspronkelijk het plan was. Hierdoor zijn de bomen, die dreigden geofferd te worden, gespaard. Om het bos heen is een zomerdijk gekomen, die ervoor zorgt  dat de bomen ’s zomers genoeg droog staan om in leven te blijven. Bij extreem hoge waterstanden kan het bos volstromen en zo fungeren als waterberging. Het overtollige water kan via een handmatig bediende uitlaatklep weer afvloeien, zodra de waterstand buiten het bos dat toelaat. Bij langdurige droogte kan juist water uit het omliggende gebied in het bos gelaten worden. Het bos vernat dus wel, maar niet te veel of te lang. Deze aanpassing is gunstig voor het gebied, want door toenemende verdroging is momenteel in meer dan de helft van het Groot Waal de zeggenondergroei vervangen door Zwarte Bes en allerlei ongewenste planten als Brandnetel en Braam. Tegengaan van verdroging staat daarom als beheermaatregel opgenomen in het Conceptbeheerplan