Herfst in De Kleibosch

Het is eind oktober en de herfst is al een eind gevorderd. De meeste bomen zijn hun bladeren kwijt en de natuur maakt zich op voor de winter. Vorige week ben ik nog maar eens op pad gegaan, om te kijken hoe het met de paddenstoelen in en om Roderwolde was gesteld. De eerste plek waar je dan gaat kijken is natuurlijk De Kleibosch. Het was een regenachtige dag en er was op het eerste gezicht weinig te beleven. Ik vond een paar algemene soorten, zoals de gele aardappelbovist, ook wel stuifzwam genoemd, diverse russula’s en bundelzwammen, zoals zwavelkopjes en schubbige bundelzwammen  en de kastanjeboleet.

Schubbige Bundelzwam

Nu ben ik bepaald geen paddenstoelenkenner, maar met een paddenstoelengidsje kom je een heel eind. Sommige soorten zijn echter wel erg moeilijk te definiëren, omdat ze veel op elkaar lijken en de soort in werkelijkheid toch vaak afwijkt van het plaatje in het boek. Bovendien zijn er in Nederland bijna vierduizend soorten bekend, dus voor je jezelf een kenner mag noemen……                                                                                                                                     

Paddenstoelen en schimmels zijn van groot belang in de natuur. Zij zijn namelijk de grootste opruimers van al het organische materiaal dat voortdurend door planten en dieren wordt geproduceerd, vooral in de herfst.

Bij paddenstoelen denken we dan eigenlijk meteen aan de vruchten, d.w.z. dat deel dat boven de grond verschijnt en zichtbaar is. Het belangrijkste deel van de paddenstoelen zit echter in de grond (of in oud en dood hout) in de vorm van een netwerk van draden,  het mycelium of ook wel de zwamvlok genoemd. Die zwamvlok kan heel uitgestrekt zijn. Wetenschappers hebben  in de VS een zwamvlok van een honingzwam gevonden met een oppervlakte zo groot als de provincie Utrecht. De vruchten van de fungi, de wetenschappelijke naam voor alle paddenstoelen en schimmels, zijn te vergelijken met de appels van een boom, zij zorgen alleen voor de voortplanting.  Het is dus niet zo erg als je ze plukt, maar toch kun je ze beter laten staan, vooral als je wilt dat ze een volgend jaar weer terugkomen. Bovendien zijn een aantal paddenstoelen giftig, een enkele soort zelfs zo erg (bijv. de groene knolamaniet), dat je er binnen enkele dagen aan overlijdt als je ze opeet. Afblijven dus! Natuurlijk zijn er ook veel eetbare en ook heel lekkere paddenstoelen zoals cantharellen, eekhoorntjesbrood, oesterzwammen en champignons, maar als je er geen verstand van hebt, kun je ze beter in de winkel kopen, dan ben je ook niet in overtreding, want paddenstoelen meenemen uit het bos is niet toegestaan.                                                                                                                   

Bleke of Asgrauwe koraalzwam?

Terug naar De Kleibosch. Aan het einde van mijn zoektocht werd ik verrast door de vondst van een soort, waarvan ik dacht dat het de bleke koraalzwam was. Toen ik hem opzocht in de paddenstoelengids bleek dat de soort al meer dan een halve eeuw was uitgestorven in Nederland! Onmiddellijk heb ik een foto opgestuurd naar Cees Koelewijn, die je wel een mycoloog (paddenstoelenkenner) mag noemen. Hij vermoedde dat we te maken hadden met asgrauwe koraalzwam, een soort die wel vrij zeldzaam is, maar al vaker in De Kleibosch was aangetroffen. Na microscopisch onderzoek van de sporen (daarin verschilt de bleke nl. van de asgrauwe koraalzwam) bleek dat inderdaad het geval te zijn.

Een beetje jammer, dat wel, maar ik had toch weer een spannende dag in de natuur beleefd.