Het Groot Waal
In
dit bericht zou ik wat aandacht willen besteden aan het Groot Waal in de Onlanden.
Weinigen
zullen wel eens een kijkje hebben genomen in dat geheimzinnige stukje bos, dat
ondertussen een onderdeel vormt van de waterberging.
Allereerst de naam. Met een waal wordt wel een poel of kolk aangeduid, ook wel wiel genoemd.
Waarschijnlijk heeft het bewuste gebiedje ook inderdaad zijn ontstaan te danken
aan zo’n uitgespoelde kolk van het nabije Peizerdiep. Bekend is dat het water
in Het Groot Waal van een kwelstroom afkomstig is en daarmee zou dus het
ontstaan als kolk van het Peizerdiep niet perse nodig zijn. Wellicht is het een
combinatie van beide.
Het
Groot Waal is, evenals het Klein Waal, een zgn. elzenbroekbos, een moerassige
veenbodem met voornamelijk elzen en berken met een ondergroei van mossen,
varens en zeggesoorten.
Bij
de aanleg van de waterberging was een kade gepland, die noodgedwongen
gedeeltelijk door Het Groot Waal zou lopen. Hiervoor moesten bomen gerooid
worden en een groot deel van dit kleine reservaat zou met een aanzienlijk
hogere waterstand te maken kunnen krijgen.
Een aantal bewoners van Roderwolde heeft hiertegen
en tegen de peilverhoging in het Groot Waal, bezwaar gemaakt. Men is bang dat
de bomen te lang in het water komen te staan en daardoor massaal dood gaan.
Voor het IVN geldt dat de habitat van het Zeggekorfslakje
zal worden bedreigd, een soort die vrij zeldzaam is in Nederland.
Vanwege de zeldzaamheid is de Zeggekorfslak een
doelsoort voor het Natura 2000-gebied: het Leekstermeer-gebied. Het in goede
staat houden van de elzenbroekbossen zou een belangrijke beheermaatregel voor
deze soort in het gebied moeten worden. Helaas zijn de Elzenbroekbossen in het
Leekstermeergebied niet als zodanig erkend.
De dijk aan de westkant
van het bos is smaller aangelegd dan oorspronkelijk het plan was. Hierdoor zijn de bomen, die dreigden geofferd te worden, gespaard. Om het bos heen is een zomerdijk gekomen,
die ervoor zorgt dat de bomen ’s zomers
genoeg droog staan om in leven te blijven. Bij extreem hoge waterstanden kan
het bos volstromen en zo fungeren als waterberging. Het overtollige water kan
via een handmatig bediende uitlaatklep weer afvloeien, zodra de waterstand
buiten het bos dat toelaat. Bij langdurige droogte kan juist water uit het
omliggende gebied in het bos gelaten worden. Het bos vernat dus wel, maar niet
te veel of te lang. Deze aanpassing is gunstig voor het gebied, want door
toenemende verdroging is momenteel in meer dan de helft van het Groot Waal de
zeggenondergroei vervangen door Zwarte
Bes en allerlei ongewenste planten als Brandnetel
en Braam. Tegengaan van verdroging
staat daarom als beheermaatregel opgenomen in het Conceptbeheerplan
